Dlaczego piłka nożna?, Popularność piłki nożnej

DLACZEGO AKURAT PIŁKA NOŻNA ?

1. TYPOLOGICZNA CHARAKTERYSTYKA PIŁKI NOŻNEJ
Liczne badania interdyscyplinarne pozwalają określić piłkę nożną nieco inaczej aniżeli czyniono to do niedawna. Na podkreślenie zasługuje wielokierunkowe opracowanie charakterystyki futbolu, a szczególnie od strony: przebiegu walki sportowej, specyfiki czynności ruchowych zawodników, jak również w aspekcie fizjologicznym oraz psychologiczno socjologicznym.

Aspekt walki sportowej
Piłka nożna zaliczana jest do dyscyplin sportowych o charakterze walki bezpośredniej, z prawem fizycznego kontaktu z przeciwnikiem. Wykorzystanie odpowiednich warunków fizycznych w osobistym kontakcie z przeciwnikiem ograniczone jest obowiązującymi przepisami (regułami) gry.
W działaniach taktycznych, opartych na różnorodnych formach atakowania i bronienia - zawodnicy występują w składach drużyn, jeden przeciwko drugiemu.

Specyfika czynności ruchowych
Charakter wykonywanej pracy mięśniowej w specyficznych czynnościach ruchowych zawodników wskazuje na stosowanie w procesie nauczania i trenowania przewagi ćwiczeń o charakterze dynamicznym (ekscentryczna forma skurczu i rozluźnienia mięśni).
Jeżeli chodzi o podkreślenie specyfiki piłki nożnej pod względem cech motorycznych, to zaliczyć ją należy do dyscyplin o charakterze szybkościowo-wytrzymałościowym.

Aspekt fizjologiczny
W czasie ćwiczeń i w czasie gry występują u zawodników ruchy acykliczne, niestandardowe. Są one wykonywane w niestabilnych, zmiennych warunkach, przy ciągłej reakcji organizmu na bodźce zewnętrzne, towarzyszące walce sportowej.
Czynności ruchowe wykonywane są jednorazowo i krótko. Po nich następują kolejne ruchy, inne i mało podobne do poprzednich. Tego rodzaju wysiłek o naprzemianstronnej intensywności powoduje przyspieszenie tętna średnio o 55 uderzeń na minutę.

Aspekt psychologiczno-socjologiczny
Specyfika skomplikowanych czynności ruchowych w piłce nożnej posiada charakter działań antycypacji zespołowej. Aktywność ruchowa zawodników skierowana jest na pokonanie przeciwnika przy pełnej współpracy zespołowej poszczególnych jednostek, formacji i całej drużyny. Ze względu na różność i zmienność bodźców ruchowych, piłka nożna stawia szczególne wymagania psychiczne. Zaliczyć tu należy przede wszystkim wysoką zdolność przystosowania psychiki do najróżnorodniejszych wpływów, sytuacji itp., twórcze urzeczywistnienie zdolności ruchowych stosownie do antycypowania zamysłów partnerów i przeciwnika, zdolność taktycznego myślenia, skłonność do integracji grupowej (stosunki interpersonalne), zdyscyplinowanie, opanowanie przeżyć i stanów emocjonalnych, wykorzystanie rozwijanych cech wolicjonalnych, świadomość celu, inwencję, improwizację, wypełnianie stawianych zadań, a także utożsamianie się z grupą widzów dopingujących, reprezentujących wspólny zakład pracy, to samo miasto, barwy narodowe itp.

2. PRZYCZYNY POPULARNOŚCI PIŁKI NOŻNEJ
Piłka nożna cieszy się olbrzymią popularnością na całym świecie. Za piłką z jednakowym zapałem uganiają się wyrostki w Azji, Ameryce Południowej, Afryce, Australii. Ostatni bastion oporu przed naporem wszechwładnego futbolu - Ameryka Północna, też zaczyna ulegać tej magii XXI wieku. Najbardziej reprezentatywne widowisko piłkarskie - Mistrzostwa Świata, dzięki telewizji oglądają na naszym globie już nie miliony, a miliardy widzów.
Piłkę nożną określa się barwnie: fenomenem XX wieku, cesarzową sportu, widowiskiem największym na świecie, szałem Argentyny, miłością Brazylii itp.
Rozmach i zakres tego widowiska spowodowały, że piłką nożną już od dawna zajęli się historycy, socjologowie, psychologowie, a także przedstawiciele innych dyscyplin nauki: medycyny, pedagogiki, architektury, farmacji, chemii.
Futbol jest też wielkim biznesem. Powstał więc cały przemysł wytwórczy (sprzęt i urządzenia piłkarskie), powstały: reklama, agencje prasowe, specjalizacje dziennikarskie, filmowe, kolekcjonerstwo pamiątek itp.
W wyższych uczelniach kształcą się przyszli trenerzy. System ogólnoświatowy obejmuje wymianę doświadczeń, kursy szkoleniowe dla trenerów i sędziów. Piłce patronują głowy państwa, politycy, a ważniejsze imprezy piłkarskie docierają nawet do klasztorów.
Zaiste trudno doszukać się przyczyn popularności tej gry, którą nazywa się „kopaniem piłki". Nie mając żadnych pretensji do naukowego, empirycznego przedstawienia przyczyn tej olbrzymiej fascynacji współczesnym futbolem, wymienię: kilka z nich:

Dostępność gry
Gra w piłkę nożną nie wymaga drogiego sprzętu i wielkich stadionów.

W początkach czynnego zainteresowania się tą dyscypliną sportu wystarcza szmaciana piłka i niewielki placyk, łąka, podwórze, plaża. Można więc grać dosłownie wszędzie. Wielu wybitnych zawodników w okresie stawiania pierwszych futbolowych kroków tak rozpoczynało wspaniałą karierę sportową. Tak nadal chłopcy grają w piłkę nożną, począwszy od piaszczystych plaż Copacabana, poprzez rozległe łąki między Mexico Ciudad a Tolucą, beztrawiaste place Tunezji, peryferie Melbourne, Pekinu, Paryża, Londynu, dzielnice Monachium i Moskwy - aż po krakowskie Błonia.

Bogate formy wyżycia
Piłka nożna przy nieskomplikowanych przepisach jest grą dynamiczną o nieustannie zmieniających się sytuacjach na boisku. Zawodnicy raz atakują, raz bronią. Ciągła rywalizacja z przeciwnikiem - kto z kim wygra?, kto jest lepszy? - nieustanny ruch oraz inne formy walki sportowej stwarzają każdemu zawodnikowi możność maksymalnego wyżycia się na boisku. Radość po strzelonej bramce, smutek gdy wygrywa przeciwnik, dążenie do zwycięstwa, zajęcia dobrego miejsca w tabeli, a także rozgłosu i sławy - dostarczają zawodnikom wielu przeżyć i emocji.
Zawodnicy - to jakby jedna strona piłkarskiego widowiska. Druga strona tego spektaklu - to publiczność. Bez niej futbol byłby ubogi, pozbawiony wspaniałej atmosfery, która sprawia, że zawodnikom niejako rosną skrzydła. Bez więzi publiczności z walczącymi zawodnikami stadiony byłyby głuche. I dlatego tak ważna jest publiczność, sympatycy sportu i piłki nożnej. Dla nich piłka nożna również stwarza szerokie możliwości wyżycia się.
Dostępność gry powoduje, że wielu z zasiadających na stadionach kiedyś grało w piłkę. Znają więc tę dyscyplinę. Na stadionie każdy kibic czuje się znawcą. To właśnie oni - kibice - ustalają składy, to oni krytykują trenerów, sędziów i działaczy, to oni krzyczą w uniesieniu po bramce strzelonej przez pupilów, to oni po ich przegranej przysięgają, że byli ostatni raz na meczu, ale na następnym zdzierają gardła nie mniej niż na poprzednim. To kibice czują przemożną potrzebę utożsamiania się z zawodnikami reprezentującymi ich ukochany klub, zakład pracy/środowisko - wreszcie ich naród. To oni, garstka w morzu obcych, wymachują flagami na obcym stadionie, nie zrażeni zagłuszającym dopingiem gospodarzy.

Atrakcyjna forma i organizacja rozgrywek
Mecze piłkarskie dzięki dobrej organizacji mogą stanowić dodatkowo atrakcyjną formę rozgrywek. Piłka nożna sama w sobie posiada duży ładunek emocji, ale przy dobrej oprawie propagandowej (radio, telewizja, reklama, a nawet rozrywki typu show) może stanowić dla widza dodatkową atrakcję. Z kolei właściwa oprawa organizacyjna (dobra radiofonizacja i reżyseria widowiska sportowego) wpływa korzystnie na sposób gry ze strony zawodników. A następną cechą atrakcyjności meczu piłkarskiego jest niewątpliwie dramaturgia samego widowiska. Często dobre widowisko sportowe jest porównywane z widowiskiem teatralnym. Jest sporo możliwości tych porównań: scenariusz-oprawa zawodów, akcja-gra, aktorzy-zawodnicy, reżyser-trener, urządzenia techniczne-zastosowanie sztucznego oświetlenia, dramat akcji-dramaturgia meczu itp. Wszystko to stwarza przesłanki, że dobry mecz jest atrakcyjną rozrywką.

Możliwość zdobycia popularności, sławy
Śledzeniem kariery sportowej zawodników rozmaitych dyscyplin sportowych zajmują się dzisiaj naukowcy. Wielka popularność sportowców w społecznej ocenie jest już obecnie powszechnym zjawiskiem. Piłkarze zaliczają się tu do czołówki. Dzięki piłce nożnej wielu nie znanych nikomu i często ubogich chłopców zdobyło olbrzymią sławę, uznanie i majątek. Pele był pucybutem, Zamorra został historyczną postacią Hiszpanii, Matthews otrzymał od królowej tytuł sir'a. Nazwiska Ronaldinho, Ronaldo, Kaka, Zidane, Boruc, Beckham i innych stały się nie mniej popularne od nazwisk mężów stanu, gwiazd aktorskich czy wybitnych uczonych. Możliwość zostania asem, zdobycia sławy, uznania i polepszenia warunków materialnych stoi otworem przed wieloma piłkarzami.

Specyfika gry
W odróżnieniu od innych gier zespołowych, piłkarze - z wyjątkiem wrzutu i niektórych czynności bramkarza - używają w grze przede wszystkim kończyn dolnych. Stwarza to oczywiście zawodnikom dodatkowe trudności, wymaga wysokiej precyzji i dlatego sztuka operowania piłką jest tym bardziej doceniana przez publiczność.
Chociaż piłka nożna jest grą zespołową, to jednak oparta jest również na działalności indywidualnej każdego zawodnika. W każdym zespole dobry bramkarz, niebezpieczny strzelec, skuteczny obrońca czy mądry pomocnik - jest cenioną jednostką, ogniwem kolektywu. Odczuwanie własnej wartości i świadomość osobistego wkładu w to, co przynosi chwałę drużynie - jest niesłychanie przyjemne dla każdego sportowca. Potrzeba wzajemnej pomocy i asekuracji jest podstawą kombinacji taktycznych i źródłem sukcesów drużyny.